पायाभूत सुविधा

1. प्रशासकिय इमारत
कृषि विज्ञान केद्राची सुसज्ज प्रशासकिय इमारत असून त्यामध्ये वर्गखोल्या, प्रेक्षागृह, माती व पाणी परीक्षण प्रयोगशाळा आणि कृषि तंत्रज्ञान माहिती केंद्र (ATIC) आहेत . वर्गखोल्यामध्ये उत्तम फर्निचर आहेत.  जैविक औषध, प्रयोग शाळा, कृषि तंत्रज्ञान प्रसार केंद्र  आणि दृकश्राव्य साधन उपलब्ध आहेत.

2. ATIC (कृषि तंत्रज्ञान माहिती केंद्र)
शेतीविषयक तंत्रज्ञान आणि निविष्ठा एकाच ठिकाणी मिळणारे असे हे केंद्र आहे. या केंद्रातून विक्रीसाठी उपलब्ध निविष्ठा -
अ . जैविक खते जसे अँझोटोबॅक्टर, अँसिटोबॅक्टर,  रायझोबिअम, फॉस्फरस विरघळवणारे जिवाणू, पाचट कुजविणारे जिवाणू संवर्धन इ .
ब . जैविक किटकनाशक जसे एच .एन .पी .व्ही.निंबोळी पावडर

क . जैविक बुरशिनाशक जसे टायकोडर्मा, पॅसीलीओमायसीज मेटेरायझिम बिव्हेरिआ व्हर्टिसिलिअम इ.
ड . जैविक किड नियंत्रक घटक जसे टायकोकार्ड, लेडी बर्ड बीटल
इ . तृणधान्ये, डाळी आणि तेलबिया यांच्या नवीन वाणांचे बियाणे
ई . उस बेणे
प . सुधारित फळझाडांची क़लमे,  रोपे
फ . गंध सापळे
ब . रासायनिक सापळे
भ . स्तनदाह नियंत्रक साधने
म . गांडूळखत आणि गांडूळे

य. खतांच्या गोळया

3. शेतकरी निवास
कृषि विज्ञान केंद्राकडे एका वेळी 125 पेक्षा जास्त शेतक-यांची निवासाची सोय असणारे शेतकरी निवास उपलब्ध असून त्याच्या खोल्यातून उत्तम फर्निचर आहे .

4. शेती फार्म / प्रक्षेत्र
कृषि विज्ञान केंद्राकडे परीसरातील मुख्य पिकांखाली असणारा 50 एकर क्षेत्राचा सुसज्ज फार्म प्रक्षेत्र आहे . प्रक्षेत्राचा मुख्य उददेश नवीन पीक पध्दतीचे प्रात्यक्षिक दाखवणे हा असून कृषि तंत्रज्ञान विषयक उपयोजित संशोधन करणे आणि ते तंत्रज्ञान शेतक-यापर्यंत पोहोचण्यापूर्वी त्याच्या चाचण्या घेण्यासाठीही या प्रक्षेत्राचा उपयोग होतो . मातीपरीक्षण करुन आणि काळजीपूर्वक नियोजन करुन फळबाग, पीके विभाग (Agronomy) आणि रोपवाटिका अशी प्रक्षेत्राची विभागणी केलेली आहे .
त्यानंतर जिल्हयात मुख्यत: घेतल्या जाणा-या आंबा, चिककू, पेरु, आवळा,
सिताफळ, डाळींब, अंजीर इ . फळझाडांच्या मातृवृक्षांची लागवउ करण्यात आली आहे . तसेच उस, गहू, इ . पिके देखील प्रक्षेत्रावर घेतली जातात .
सध्या संपूर्ण प्रक्षेत्रासाठी ठिबक सिंचन पध्दत वापरली जात असून त्यासाठी 10 लाख व 14 लाख
लीटर क्षमतेची पाणी साठा करण्याची टाकी बांधण्यात आली आहे. प्रक्षेत्रावर नवीनच प्रसारीत झालेल्या विविध फळ मातृवृक्षांचा मोठा संग्रह केलेला आह.

5. हरीतगृह
कृषि विज्ञान केंद्रान फुलांच्या जरबेरा उत्पादनांसाठी नुकतेच 0 .05 हेक्टर क्षेत्रावर नैसर्गिक वायुवीजन असलेल्या हरीत गृहाची उभारणी केली आहे . तसेच दोन शेड हाउसचीही उभारणी केली आहे.

 

 


Green house for gerbera production at the Krishi Vigyan Kendra

6. माती व पाणी परीक्षण प्रयोगशाळा
या प्रयोगशाळेत माती व पाण्याचे नमुने रु. 125/- प्रति नमुना या कमीत कमी किंमतीत तपासणी करुन दिले जातात . तपासणीद्वारे जास्तीत जास्त काटेकोरपणे व तात्काळ शिफारशी करण्यासाठी प्रयोगशाळेकडे संगणक सॉफटवेअरची सुविधा आहे . प्रत्येक नमुना एकूण आठ बाबीसाठी तपासला जातो . सामू, क्षारता, सेंद्रिय कर्ब, उपलब्ध नत्र, उपलब्ध फॉस्फरस, उपलब्ध पोटॅशिअम, सोडीयम, कॅल्शियम, आणि मॅग्नेशिअम इ .तसेच या प्रयोग शाळेमध्ये सूक्ष्म अन्नद्रवे तपासणीची सुविधाही उपलब्ध असून त्याद्वारे लोह  ज़स्त मॅगनीज मॅग्नेशिअम ही मूल द्रव्ये तपासली जतात. त्याबरोबर पाने तपासणीची सोय ही शेतक-यासाठी.

7. वेधशाळा
वेधशाळेत दैनंदिन किमान व कमाल तपमान, आर्द्रता, पर्जन्य, बाष्पीभवनाचा वेग ई . नोंदण्यासाठीची उपकरणे आहेत . ही माहिती शेतक-यांना झाडांची पाण्याची गरज व संभाव्य रोगाचा प्रादुर्भाव ओळखण्यासाठी ही माहिती मागणीनुसार विनाशुल्क पुरवली जाते .

8. शेतक-यांचे ग्रंथालय
कृषि विषयक सर्व क्षेत्रासंबंधीच्या पुस्तकांचा मोठा संग्रह ग्रंथालयात आहे . ही सर्व पुस्तके शेतक-यांना माहितीसाठी विनाशुल्क उपलब्ध आहेत . कृषि क्षेत्र संशोधन करणारे विदयार्थ्री देखील संदर्भवाचनासाठी ग्रंथालयाचा वापर मोफत करु शकतात .

9. पीक आरोग्य चिकित्सालय
महाराष्ट्र सरकारच्या सहकार्याने कृषि विज्ञान केंद्रात पीक आरोग्य चिकित्सालयाची स्थापना करण्यात आली असून त्याद्वारे शेतक-यांना शेतीसंबंधी सर्वप्रकारची सल्ला सेवा मोफत पुरवली जाते . शेतकरी त्यांच्या शेतीतील प्रश्नासंबंधी विविध शंकासंदर्भात मार्गदर्शनासाठी प्रत्यक्ष भेटू शकतात किंवा पत्र लिहू शकतात . एखादया रोग किंड निदानासाठी शेतावर जास्त माहिती घेणे .आवश्यक असल्यास शेतक-यांच्या शेतावर केंद्राचे शास्त्रज्ञ त्यासंदर्भात निदानासाठी मोफत भेटी ही देतात

10. कृषि बाजार माहिती केंद्र
या केंद्राद्वारे महाराष्टातील विविध बाजारपेठातील (सर्व शेती उत्पादनांच्या) बाजारभावाची माहिती आणि इंटरनेट सेवा शेतक-यांना पुरवली जाते . केंद्राकडे वायरलेस इंटरनेटची 24 तास वेगवान सेवा उपलब्ध आहे . शेतकरी नाममात्र फी देवून कृषि विषयक वेगवेगळया वेबसाईटस देखील पाहू शकतात .

11. शेती अवजारे संग्रहालय
संग्रहालयात बैलांच्या सहायाने आणि ट्रकटरच्या सहायाने चालणारी बरीच औजारे उपलब्ध असून शेतकरी कृषि विज्ञान केंद्रात त्याविषयी माहिती घेवू शकतात . क्षारयुक्त जमिनीची सुधारणा करावयाच्या विविध उपायापैकी एक असणारा तीन वर्षातून एकदा जमिनीची खोल नांगरणी करण्यासाठी सबसॉईलर हे अवजार शेतक-यांना भाडे तत्वावर पुरवले जाते .

12. गांडूळखत विभाग
प्रक्षेत्रावरील टाकावू पदार्थांच समृध्द अशा कंपोस्ट खतात रुपांतर करण्याचे प्रात्यक्षिक हा विभाग दाखवतो येथे गांडूळांच्यादोन वेगवेगळया जाती वाढवल्या जात आहेत . जेणेकरुन त्या शेतक-यांना उपलब्ध करुन देता येतील . विभागाची क्षमता वार्षिक 18 टन कंपोस्ट खत बनवण्याची आहे .
गांडुळांच्या जाती पुढीलप्रमाणे
1. Eisenia foetida

2. Eudrillus uginae